Ayşe Kulin

From Woman Writers of Turkey
Revision as of 17:22, 5 October 2012 by Sibel (Talk | contribs)

Jump to: navigation, search

AYŞE KULİN Ayşe Kulin, 1941 İstanbul doğumlu bir yazardır. Köklü geçmişi olan bir aileden gelen Kulin’in baba tarafı Bosnalıdır. Yazarın edindiği bilgilere göre, Macar topraklarından Bosna’ya idari yetkili olarak atanan Kulin Ban’ın ailesine mensuptur. Kulin Ban ise XI. yy.da Boşnakları ilk defa bayrak altında toplayan kişidir. Boşnakların ilk kralı olarak bilinen bu zat, Ayşe Kulin’in soyunun dayandığı koldur. (Kalyoncu, Aksiyon 487). Yüzyıllardır ailenin kullandığı soyad olan Kulin, yazarın bu bağlamda en büyük dayanağıdır: “O aileden gelen bir ailem olduğu kesin. Ama belki Kulin Ban’dan değil de kardeşinden, yeğeninden inmiştir”. Ayşe Kulin ailesinin Macaristan’dan gelen kolunun kayıtlarına ulaştıklarını ancak Bosna’daki kayıtlarının 1992 yılındaki savaşta yok olduğunu belirtmektedir. 1890’ların sonuna kadar aile Bosna’da yaşar. 1896–97 yıllarında derebeyi olarak bilindikleri topraklardan ayrılmak zorunda kalırlar. Bosna’dan gelen, Ayşe Kulin’indedesi Salih Zeki Kulin’dir. Aileye ilk zamanlarda Bosna’dan hem erzak hem de para gelir. Topraklardan alınan mahsulün parası olan bu gelir Tito devrinde son bulur.

Salih Zeki’nin Gül Hanım’la olan evliliğinden üç çocuğu dünyaya gelir: Nusret, Saadet ve Muhittin. Ayşe Kulin’in babası olan Muhittin Bey 1903’te İstanbul, Rami’de doğar. Almanya’da inşaat mühendisliği okuyan Muhittin Kulin, Devlet Su İşleri’ni (DSİ) kuran ve başına atanan ilk kişidir. Türkiye’deki ilk baraj ve önemli inşaat yatırımlarında onun da hizmetinden bahsetmek mümkündür. DSİ’ndeki görevinden sonra çeşitli bankaların yönetim kurullarında çalışan Muhittin Kulin, en son üniversitede öğretim üyeliği yapar.

Muhittin Kulin hayatını Sitare Hanım’la birleştirir. Ayşe Kulin’in annesi olan Sitare Hanım Çerkez’dir ve 93 Harbi’nden bugünkü Türkiye topraklarına gelmiş bir aileye mensuptur. Sitare Hanım, son Osmanlı Meclisi’nde Maliye Nazırlığı yapmış Reşat Bey’in torunudur. Reşat Bey’in üç kızı vardır: Leman, Suat ve Sabahat. Ayşe Kulin’in anneannesi olan Leman Hanım askeri doktor olan Mahir İhsan Bey’le evlenir. Suat Hanım ise topograf Hilmi Bey’le evlenir ve Soydan adını alır. Sabahat Hanım ise bir Ermeni gencine aşık olur ve otuz senelik bir maceranın sonunda evlenebilir. Yazarın Nefes Nefese adlı romanında anlattığı Selva ve Rafo’nun hikayesi aslında Sabahat teyzesinin hikayesidir. Ailenin damatlarının özelliği hep içgüveysi gelmiş olmalarıdır. Reşat Bey, Beyazıt’taki konağı yazarın doğduğu yıl satarak Nişantaşı’na yerleşir. Yazarın Veda ve Umut romanlarına konu olan ailesinin geçmişini bilmek bu bağlamda önemlidir.

Ayşe Kulin II. Dünya Savaşı’nın ikinci yılında Amerikan Hastanesi’nde dünyaya gelir. Ailesi Ankara’da yaşadığı için doğumundan iki ay sonra Ankara’ya dönerler ve çocukluğu Ankara’da geçer. Yazları İstanbul’a gelirler. Ailenin tek çocuğu olan yazar, ilkokula Ankara’da başlar. Üçüncü sınıftayken okulu yabancı dille eğitime başlar ve Ted adını alır. Daha sonra aile geleneğini bozmayarak Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde eğitimine devam eder. Anneannesinin kardeşi Sabahat Hanım, eniştesi ve annesi yani üç kuşak bu okulda okumuştur. Dördüncü kuşak olarak, 1961 yılında okulunu bitirir. Yazar İpek Ongun ve Nazlı Eray okuldan arkadaşlarıdır.

Ayşe Kulin hayatına iki evlilik ve dört çocuk sığdırır. 1960 senesinde Mehmet Sarper ile evlenir ve bu evliliğinden Mete ve Ali adında iki çoçuğu olur. İkinci evliliğini ise 1967’de Eren Kemahlı ile yapan Ayşe Kulin bu evliliğinden de Kerim ve Selim adında iki erkek çocuk dünyaya getirir. Ancak ikinci evliliği de yürümez. Evliliklerinin ardından gazeteciliğe soyunur. 1967’de iki sene boyunca bir otomobil dergisinde Yazı İşleri Müdürlüğü yapmasına rağmen, mesleğe girişi 1977’de Cumhuriyet gazetesiyle olur. 1982 yılına kadar Cumhuriyet’te çalışır. Sonra bir süre Dünya Gazetesi’nde görev alır. Çeşitli gazete ve dergilerde editör ve muhabir olarak çalışan yazar, uzun yıllar televizyon, reklam ve sinema filmlerinde sahne yapımcısı, sanat yönetmeni ve senarist olarak görev yapar. Günümüzde biyografik roman türünün en usta kalemlerindendir.Öykülerden oluşan ilk kitabı Güneşe Dön Yüzünü 1984 yılında yayınlanır. Bu kitapta yer alan “Gülizar” adlı öyküyü ‘Kırık Bebek’ adıyla senaryolaştırır ve film 1986 yılında Kültür Bakanlığı ödülünü alır. Yine aynı yıl sahne yapımcılığını ve sanat yönetmenliğini üstlendiği ‘Ayaşlı ve Kiracıları’ adlı dizideki çalışmalarıyla Tiyatro Yazarları Derneği’nin en iyi sanat yönetmeni ödülünü kazanır. Foto Sabah Resimleri ile 1995 yılı Haldun Taner Öykü Ödülü’nü, 1996’da Sait Faik Hikaye Armağanı’nı kazanır.

En büyük çıkışını 1997 yılında yayınlanan Adı: Aylin biyografik romanı ile yapar ve İstanbul İletişim Fakültesi tarafından yılın yazarı seçilir. Aylin okul arkadaşıdır ve Amerikan ordusunda görev yapan bir Türk kadınıdır. Kulin, Aylin’in de rızasını alır ve Aylin hemen Başkan Bush da dahil olmak üzere çeşitli ünlülerle çekilmiş fotoğraflarını gönderir arkadaşına. Aylin’in Türkiye’den başlayarak dünyanın çeşitli ülkelerine yayılan hikayesi çok ilgi görür ve Kulin bu gerçek hayat hikayesini kitaplaştırır. Türkiye'nin tartışmasız en ünlü kitaplarından biri olan Adı: Aylin, prenseslikten Amerikan ordusuna uzanan oldukça ilgi çekici bir hayatın öyküsünü anlatır. Kökleri Giritli Deli Mustafa Naili Paşaya kadar uzanan bir ailenin kızı olan Aylin Devrimel’in fırtınalı yaşamının öyküsüdür. Kitabın sekseni aşan baskı yapması yazarın hayatını tümden değiştirir. Ayşe Kulin artık çok satan yazarlar arasında ilk sıralardadır.

1996 yılında Münir Nureddin Selçuk’un yaşam öyküsünü Bir Tatlı Huzur adıyla yayınlar. 1998 yılında Geniş Zamanlar adlı öykü kitabını çıkarır.
1999’da piyasaya çıkarılan Sevdalinka ise yakın geçmişimizde yaşanan, dünya tarihinin en acımasız soykırımlarından, en korkunç iç savaşlarından birine, Bosna dramına yer verir. Bir kadın gazetecinin hayatla hesaplaşmasını konu alır. Yılın romanı seçilen eserin altmışa yakın baskısı yapılır. Ayrıca Sevdalinka’nın Bosna-Hersek telif geliri savaş mağduru çocuklara bağışlanır.
2000 yılında yine bir biyografik roman olan ve Cumhuriyet Türkiyesi'nin ilk kadın seramik sanatçısı olan Füreya Koral'ın hayat hikâyesini anlatan Füreya, yayınlanır. Şakir Paşa ailesinin bir üyesi ve Osmanlı aristokrasisine mensup bir ailenin kızı olarak doğan ve gerçek bir sanatçıya dönüşen, ilginç yaşamı ve ailesiyle başlı başına bir fenomen olan Füreya'nın yaşamı, arzuları ve aşkları, Ayşe Kulin'in sürükleyici kalemiyle yeniden hayat bulmakla kalmaz aynı zamanda da bir dönemi gözler önüne serer. Köprü; 2001 yılında şaibeli bir trafik kazasında hayatını kaybeden, Vali Recep Yazıcıoğlu’nun hayatının anlatıldığı bir eserdir. Ülkenin doğusunda yaşanan dramları, kökenlerini ve Cumhuriyet tarihi içindeki nedenlerini ele alır. Olağanüstü bir bürokratın, otuz yıl bekledikten sonra kavuşulan bir köprünün ve doğunun töreye teslim olmuşinsanlarının öyküsüdür. Ayşe Kulin'in kaleminden; Erzincan dolaylarında, Fırat nehri üzerinde inşa edilen bir köprünün, bu köprüyü yaptırabilmek için çırpınan bir bürokratın ve yöre insanının hikayesini okuruz. Romanda; köprünün hikayesiyle birlikte, gerçek olaylar kurgu karakterler ve öykülerle harmanlanıyor; acımasız doğa koşullarına, mezhep ayrılıklarının ve kültürel farklılıkların neden olduğu manasız düşmanlıklara ve geçmişten bugüne süregelen çatışmalara karşı koyarak, insanca yaşamaya kararlı yöre insanı, duru ve akıcı bir üslupla anlatılıyor. Kırka yakın baskıya ulaşan eser daha sonra televizyon dizisi projesi olarak ekranlarda yer aldığı gibi, ‘Vali’ ismiyle de beyaz perdeye taşınır.

Ayşe Kulin 2002 yılında yayınlanan Nefes Nefese adlı romanıyla da II. Dünya Savaşı sonrasında yüzlerce Yahudiyi soykırımdan kurtaran Türk diplomatların kahramanlık öykülerini bir aşk öyküsüyle birlikte işler. Öykü, Sabahat teyzesinin bir Ermeni gencine duyduğu aşkı ve 30 yıllık süren macerasını temel alır ve Selva ve Rafo’nun kimliklerinde bu aşkı ortaya koyar. Eser 2008 yılında European Consul of Jewish Communities tarafından verilen en iyi roman ödülünü de kazanır.

Geniş Zamanlar öykü kitabı 2007 yılında televizyon dizisi olarak yayınlanır. 2004 de kaleme alınan Gece Sesleri romanı ise 2008’de yine televizyon dizisine uyarlanarak ekranlarda gösterilir. Dört kuşağı içine alan anne-kız ilişkileri, aile içi çatışmalar, sık tekrarlanan askeri darbelerin kuşaklar üzerindeki izleri irdelenir. Kulin, Egeli büyük bir ailenin 40'lı yıllardan başlayarak günümüze kadar gelen öyküsünü anlatır.
2007 yılında aile geçmişini kaleme aldığı Veda ile Türkiye Yazarlar Birliği en iyi roman ödülünü alır. Ayşe Kulin,Osmanlı İmparatorluğu'nun son günlerinde, işgal altındaki İstanbul da bir konakta yaşananları anlatır. Son Maliye Nazırı ve ailesi aracılığıyla, o dönemin resmini çizen Veda, çökmekte olan bir tarih ile yeni bir gelecek arayan Milliciler arasında sıkışan, o dönem Osmanlı aydınının da öyküsünü dile getirir.
Günümüz Türk edebiyatında; neredeyse eşsiz olan biyografik veriler ile roman tekniğini birleştirmekteki ustalığını bir kez daha sergileyen Kulin, bu kez bir İstanbul öyküsü ile imparatorluk tarihini her zamanki ustalıklı ve sürükleyici üslubuyla birlikte ele alır.
Son biyografik romanı Türkan ile de, Türkan Saylan’ın hayatını aktarır ve 2009 yılında raflarda yerini aldığı gibi romanın senaryolaştırılmasıyla da televizyon dizisi olarak ekranlarda yayınlanır.
Eserleriyle çeşitli projelere de destek veren yazar, Kardelenler kitabının telif gelirini Kardelenler Projesine, Sit Nene’nin Masalları adlı çocuk kitabının telif gelirini ise Unicef Anaokulu Projesine bağışlar. Ayrıca yazar, UNICEF tarafından iyi niyet elçisi seçilmiştir.

Kaynak:
‘Adı Ayşe’, Cemal Kalyoncu, Aksiyon Sayı: 487 - 05.04.2004

ROMANLARI
Adı: Aylin (1997), Sevdalinka (1999), Füreya (2000), Köprü (2001), Nefes Nefese (2002), Gece Sesleri (2004), Bir Gün (2005), Veda (2007), Umut (2008), Türkan (2009).

ÖYKÜLERİ
Güneşe Dön Yüzünü (1984), Geniş Zamanlar (1998), Foto Sabah Resimleri (1998), Bir Varmış Bir Yokmuş (2007), Yazarların İstanbul’u: 12 Kadın Yazar’dan 12 Semt, İstanbul Öyküsü (2007).

DENEME
İçimde Kızıl Bir Gül Gibi (2002).

BİYOGRAFİ
Bir Tatlı Huzur (1996).

OTOBİYOGRAFİ/ŞİİR
Babama (2002).

ÇOCUK KİTABI
Sit Nene’nin Masalları (2008).

ARAŞTIRMA
Kardelenler (2004).

ANI
Hayat Dürbünümde Kırk Sene 1941-1964 (I.Kitap) (2011).
Hüzün Dürbünümde Kırk Sene 1964-1983 (II.Kitap) (2011).

BAŞKA DİLLERDEKİ ESERLERİ
Adı: Aylin (1997) – Yunanca
Sevdalinka (1999) – Sırpça
Sevdalinka (1999) – Litvanya diline çevriliyor.
Nefes Nefese (2002) – Fransızca’ya çevriliyor.
Last Train to Istanbul (Nefes Nefese) – İngilizce (2006)
Füreya (2000) – Gürcü diline çevriliyor.
Face to Face (Bir Gün) – İngilizce (2008)
Farewell (Veda) – İngilizce (2009) (Logilife Dergi, Sayı:23, Haziran 2008) http://www.marslogistics.com/logilife/Dergi/Sayi23/aysekulin.asp

ÖDÜLLERİ
1986 – Kültür Balanlığı Ödülü, Kırık Bebek (Senaryo)
1986 – Tiyatro Yazarları Derneği Ödülü (En İyi Sanat Yönetmeni), Ayaşlı ve Kiracıları (Dizi).
1995 – Haldun Taner Öykü Ödülü, Foto Sabah Resimleri
1996 – Sait Faik Hikaye Armağanı, Foto Sabah Resimleri
1997 – İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yılın Yazarı Ödülü, Adı: Aylin.
2007 – Türkiye Yazarlar Birliği En İyi Roman Ödülü, Veda.
2008 – European Consul of Jewish Communities En İyi Roman Ödülü, Nefes Nefese

Personal tools